Browin Blog - Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

2022-05-19

Wiele modnych diet, biorąc pod uwagę codzienne menu, zakłada wykluczanie bądź włączanie określonych produktów spożywczych. Jednym z najczęściej spotykanych wykluczeń, na które decydujemy się samodzielnie, jest rezygnacja ze spożycia glutenu. A ponieważ 16 maja to Międzynarodowy Dzień Celiakii, chcę przy tej okazji przybliżyć najważniejsze fakty właśnie na temat glutenu. Z tego artykułu dowiesz się, jak domowe przetwory będą wspierały Cię w diecie bezglutenowej oraz sprawdzisz, czy taka dieta naprawdę jest Ci potrzebna.

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Nietolerancja glutenu, celiakia czy alergia na gluten?

Gluten to mieszanina białek występująca w zbożach takich jak pszenica, żyto, orkisz, jęczmień oraz owies. U niektórych osób może on powodować mniej lub bardziej specyficzne dolegliwości, które są związane z występowaniem:

  • Celiakii, czyli choroby autoimmunologicznej, zwanej inaczej chorobą trzewną. Osoby cierpiące na celiakię muszą bezwzględnie wykluczyć gluten z diety na całe życie, także w ilościach śladowych. Każda ilość tego białka może powodować ostre dolegliwości jelitowe, takie jak silne wzdęcia, bóle, biegunki, utratę masy ciała. Nieleczona celiakia niszczy kosmki jelitowe, a dieta bezglutenowa jest jedynym sposobem na unikanie jej objawów.
  • Alergii na gluten, która objawia się najczęściej kilka, kilkanaście minut po jego spożyciu, ale może też dawać objawy nawet po trzech dniach od jego spożycia.
  • Nietolerancji glutenu, zwanej też nieceliakalną nadwrażliwością na gluten. Daje mniej specyficzne objawy, które nieraz ciężko powiązać je z jego spożyciem.

Do objawów alergii na gluten i nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten zalicza się m.in. migrenę, katar, zmęczenie, problemy ze skórą, wzdęcia, biegunki, czy obniżony nastrój. Gluten wyklucza w takim przypadku najczęściej dietetyk, po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu oraz odpowiednich badań. Wykluczenie jest czasowe i zależne od nasilenia objawów u osoby nietolerującej glutenu.

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Gluten free, czyli mąki bez glutenu 

Najprostsza zasada sprzyjająca diecie bezglutenowej, to kupowanie produktów jak najmniej przetworzonych i przygotowywanie własnych, domowych wędlin, nabiału oraz pieczywa. Bezwzględne wykluczenie glutenu z diety wymaga kupowania produktów oznaczonych specjalnym symbolem, który gwarantuje brak glutenu w składzie. Niestety badania konsumenckie wykazały, że nawet producenci ekologicznej żywności mają problem z brakiem glutenu w swoich produktach, ponieważ bardzo ciężko jest usunąć jego śladowe ilości z linii produkcyjnych. Dlatego w przypadki celiakii bądź silnej alergii na gluten należy czytać, czy w danym zakładzie produkcyjnym są wytwarzane produkty spożywcze zawierające ten alergen. Warto kupować surowce bezpośrednio u producentów, np. proso, grykę, które nie zawierają glutenu, a są cennym źródłem białka i mikroelementów. Pozostałe zboża i pseudozboża naturalnie niezawierające glutenu to amarantus, ryż, komosa ryżowa i kukurydza. W sklepach można także kupić certyfikowany, bezglutenowy owies, który jest bezpieczny dla osób z celiakią. Inne surowce przydatne np. do wypieku chleba, ciast czy placków, które nie zawierają glutenu, to mąka teff, sorgo, mąka kasztanowa i skrobia ziemniaczana.

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Przygotowane w domu pieczywo bez glutenu będzie zdrowsze niż sklepowe i upieczone z takich składników, jakie lubisz. Przy wypiekach bezglutenowych polecam korzystać z formy rzymskiej (glinianego naczynia do wypieku chleba), gdyż gwarantuje lepszą wilgotność pieczywa. Więcej o mieszankach mąk i kosztach przygotowania bezglutenowych wypieków pisałam tutaj. Do bezglutenowych wypieków możesz użyć także miodu i melasy, dzięki czemu upieczesz zdrowe słodkości. Chleby bez glutenu warto spożywać także w tych domach, gdzie gluten nie jest absolutnie wykluczony z diety. Przemysłowa uprawa zbóż, a także dodawanie glutenu do wielu produktów spożywczych naraża nas na zwiększoną ekspozycję na ten silny alergen, co może w przyszłości spowodować powstanie alergii lub nietolerancji. W domu możesz także wykonać samodzielnie makaron bezglutenowy – choćby gryczany.

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

W czym jest gluten?

Pomijając naturalne źródła glutenu, warto pamiętać, że jest on dodawany do wielu innych produktów. Przykładowo - źródłem glutenu jest m.in. słód jęczmienny wykonywany z jęczmienia, a dodawany do wielu produktów bezglutenowych, gdyż ma przyjemny, słodki smak. Słód jęczmienny znajdziesz na przykład w płatkach śniadaniowych; bazuje na nim także produkcja piwa.

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

Białka pszenicy czy błonnik pszenny zanieczyszczony glutenem znajdziesz także w wielu przetworach mięsnych, takich jak parówki, konserwy, pasztety i inne wędliny – dlatego też naprawdę warto nauczyć się przygotowywać domowe wędliny. Jeśli chcesz mieć pewność, że glutenu nie będzie również w Twoim nabiale, warto robić także własne sery i jogurty. Sklepowe produkty mleczne, zwłaszcza te smakowe, mogą zawierać domieszki białek pszennych czy błonnika, podnoszące jakość konsystencji tych produktów, a Ty możesz wykonać je dodając do naturalnego domowego jogurtu czy serka świeże owoce bądź dżem domowej roboty

Podsumowanie

Ze względu na zanieczyszczenie środowiska, w jakim żyjemy, uprzemysłowioną produkcję żywności, coraz częstsze problemy z układem pokarmowym i alergiami, rośnie świadomość konsumentów, że warto wybierać odpowiednie dla siebie produkty spożywcze. Gluten od kilku lat znajduje się na celowniku dietetyków, a jego usuwanie z diety jest modne. W wielu wypadkach jest to uzasadnione, niemniej zawsze należy zastanowić się, czy na pewno jest niezbędne. Przygotowując domowe wędliny, pieczywo i przetwory, w łatwy sposób ograniczysz codzienną podaż glutenu, dzięki czemu Twoja dieta stanie się bezpieczniejsza dla Twojego zdrowia - bez konieczności wprowadzania drakońskich ograniczeń. 

Dieta bezglutenowa – gdy domowe wyroby stają się niezbędne

...bo domowe jest lepsze!